ظریفیان: نگاه امام خمینی (ره) به حق تعیین سرنوشت در بین فقهای شیعه منحصر به فرد است.


به گزارش گروه دیگر رسانه های خبرگزاری فارس، یکی از مهم ترین ابعاد ذهنیت سیاسی امام خمینی (ره) اعتماد ایشان به مردم بود. در آغاز نهضت اسلامی امام در سال 42 برخی از فقها ایشان را از دخالت در سیاست و مبارزه با حکومت پهلوی برحذر داشتند. زیرا از نظر این دسته از فقها، هرگونه فعالیت سیاسی علیه حکومت پهلوی از آنجایی که از حمایت مردمی برخوردار نیست، در نهایت به شکست آن و در نتیجه مانند انقلاب مشروطه، نهادها و مدارس دینی منجر می شود. ایران ضعیف خواهد شد. برخلاف این دیدگاه، امام با تکیه بر مردم به مبارزه با حکومت پهلوی برخاست و در نهایت با تکیه بر این مردم، در سال 57 موفق به سرنگونی حکومت پهلوی شد. حتی پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز نگرش امام نسبت به مردم تغییر نکرد و نوع آن را مشخص کرد. دولت تصمیم گیری را به مردم واگذار کرد.

در همین راستا روزنامه فرختیگان با غلامرضا ظریفیان استاد تاریخ دانشگاه تهران و معاون وزیر علوم در دولت اصلاحات گفت وگو کرده است. متن این گفتگو به نظر شماست.

قبل از شروع نهضت امامت در سال 42، نظر فقهای شیعه نسبت به حاکمیت مردم و آزادی ملت در تعیین سرنوشت آنها چگونه بود؟

پس از غیبت کبرا تا پیش از مشروطه، فقهای عادی شیعه به دلیل اینکه زمین را مناسب نمی دیدند، به دنبال تغییر نظام سیاسی و تشکیل حکومت اسلامی بر اساس اراده سیاسی مردم نبودند. با حاکم بحث کند که چگونه از ظلم حاکمان بر مردم بکاهد. بحث حق تعیین سرنوشت مردم در عصر مشروطه اولین بار توسط بزرگانی چون آخوند خراسانی یا میرزای نائینی در کتاب مطرح شد اما این بزرگان به دلیل شرایط نامساعد و عدم آمادگی این حق را به این شکل درک نکردند. در عصر مشروطه مردم عرصه های جدیدی برای حق تعیین سرنوشت مردم ایجاد شد که نتیجه آن را در قانون اساسی می بینیم. برای حاکمیت ملت.

از پاسخ شما می توان استنباط کرد که عدم آمادگی مردم به فقهای شیعه اجازه تشکیل حکومت اسلامی بر اساس نظر مردم پس از غیبت کبرا را نداده است، آیا در مورد امام خمینی نیز چنین است؟ به خصوص در 42 تا 56 سال درست است؟

پس از تحولات مشروطه در اوایل دهه 40، ائمه اطهار (ره) به طور جدی وارد عرصه فعالیت های سیاسی شدند، با صدور اطلاعیه ها و اعلامیه های مختلف وقت خود را صرف اطلاع رسانی به مردم کردند. در این زمینه پاسخ امام خمینی (ره) به سوال خبرنگار روزنامه فرانسوی لوموند قابل توجه است. امام در پاسخ به همین مشکل به همین مشکل اشاره می کنند و می فرمایند ابتدا تحلیل من به گونه ای بود که احساس کردم جامعه به دلایلی نمی تواند یکپارچه و متحد شود اما بعد از اتفاقاتی که به اربعین معروف شد، فرمودند: در جامعه گرد هم آمده‌اند و من در کسانی که می‌خواهند در سرنوشت خود نقشی داشته باشند، خوش شانسی را دیدم، بنابراین احساس کردم که این زمان دیگری است و این احساس وظیفه باعث شد که بخواهم به میدان بیایم.” ساخته شده برای جدی‌تر. در یک جمع بندی کلی می توان گفت که دیدگاه امام در بین فقهای شیعه در مورد حق تعیین سرنوشت مردم منحصر به فرد است. امام خمینی با این مرام، میراثی از خود بر جای گذاشت که با زحمات علمای بزرگ ما بسیار متفاوت است. در زمینه تعیین سرنوشت، ائمه اطهار(ع) قانع شدند که مردم نه تنها تکلیف دارند، بلکه حق هم دارند، این حق تکوینی مردم است. وی بر اساس همین حق تکوینی نیز معتقد بود که تعیین سرنوشت از حقوق شرعی، قانونی و فکری مردم است. در تاریخ جمهوری ایران سابقه ای از سوی امام وجود ندارد و امام برای تحقق این امر با پدیده های مدرن مانند تشکیل حزبی که وسیله دستیابی به حاکمیت ملی در دوران معاصر است موافقت کردند. اصل 56 قانون اساسی ایران مصوب امام و سایر فقهای شیعه می گوید که خداوند حق دارد سرنوشت خود را تعیین کند و خداوند این حق را بر عهده ملت گذاشته است و یک نفر این حق را دارد او ندارد. تا خودش سرنوشتش را رقم بزند که خداوند برای مردم مقرّر کرده است.

به نظر شما بیانیه امام در اوایل انقلاب مبنی بر «کمیت آرای ملت» یک جمله منفی و منطبق با شرایط آن زمان بود یا اینکه این عبارت را «مقدار آرای ملت» می دانید. ملت”؟ آیا زاییده اندیشه امام است؟

پیش از این عده کمی از علما این موضوع را مطرح کرده بودند که بیان امام بر اساس «میزان آرای ملت» در واقع بیان منفی و واکنش به مسلک دیگران بوده و جنبه مثبتی ندارد. با تحقیق در بیانات امام قبل و بعد از انقلاب درمی یابیم که موضوع حق تعیین سرنوشت مردم اساساً جزئی از دادگاه های فکری امام است و از شباهت هایی که ذکر کردیم نیست. امام که می خواست به تفسیر یا تحلیل بپردازد، مسئله خود مختاری را مثبت می دانست

همانطور که در پاسخ به سوال قبل اشاره کردم، ایشان معتقد بودند که آزادی همه انسانها در تصمیم گیری در مورد سرنوشت خود یک حق عقلانی، شرعی و بالاتر از همه یک حق تکوینی است و عبارت «ملت میزان آراء این موضوع نه تنها بیان امام است، بلکه در سخنان خود بارها به موضوع حق تعیین سرنوشت مردم اشاره کرده اید که من به برخی از آنها اشاره می کنم.

یکی از شبهاتی که طرفداران حکومت پهلوی در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی مطرح کردند این بود که مردم ایران در گذشته به قانون اساسی رأی مثبت داده بودند، بنابراین شاه قانوناً سلطنتی و حکومتی بود. محروم شود امام مردم ایران در پاریس پاسخ بسیار روشنی به این شبهه دادند. فیلم و صوت سخنرانی ایشان هم اکنون موجود است و می توانید به آن مراجعه کنید. امام خمینی (ره) در این سخنرانی در یک مناظره سیاسی می فرمایند، اگر بپذیریم که شاه مردی عادل، فاضل و خادم ملت بود، اما میلیون ها نفر که امروز به خیابان آمده اند، همه می گویند. اتحادهای بزرگ و کوچک که ما نمی خواهیم این شاه فرد توانمند دیگری را در قدرت جایگزین کند. امام در ادامه می فرمایند که ملت حق دارد سرنوشت خود را تعیین کند و هر که را می خواهد به قدرت برساند. و یا حتی بعد از ورود امام بهشت ​​زهرا (س) به ایران در پاسخ به این شبهه که اگر پدران ما یک بار تصمیم گرفتند و ما بر اساس این تصمیم قبول کردیم که سلطنت رضاشاه هم قانونی است، می گوید بله. اما انجامش بده آیا ما امروز حق نداریم برای خودمان تصمیم بگیریم؟ آنها چه حقی داشتند که سرنوشت ما را خودشان تعیین کنند؟ هر کس سرنوشت خود را دارد. آیا اجداد ما سرپرست ما هستند؟ آیا کسانی که صد سال پیش، 80 سال پیش بودند، می توانند سرنوشت ملتی را تعیین کنند که بعداً به وجود می آید؟

در نزد امام، جایگاه مردم به قدری بالاست که حتی در حکم نخست وزیر مهندس بازرگان به این موضوع اشاره می کند و می گوید بر اساس آرای مردم که مردم به من ابراز کردند. خیابان. من نخست وزیر را منصوب خواهم کرد. همه این نمونه ها نشان می دهد که امام قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بارها و بارها حق تعیین سرنوشت مردم را به صورت ایجابی شرعی، عقلی و شرعی معرفی کردند. تعجب می کنم که برخی به احکام و نکاتی که امام فرمودند توجه نمی کنند. عبارت «مقدار آرای امت» را در کتاب امام پیدا کنید، می بینید که امام این عبارت را نه یک بار بلکه بارها فرموده اند.

مثلاً در روزهای اول پس از پیروزی انقلاب، عده ای می گویند که مجلس مؤسسان تشکیل شود تا منتخبان این مجلس برای مردم تصمیم بگیرند، وکیل، محروم. «این رای مردم است»، وکیل موظف است به گفته موکل عمل کند و حق ندارد رأی مردم را سلب کند. در اینجا امام تأکید می کند که رأی یک ملت است و قابل وصف نیست.

آیا نگاه امام به افکار عمومی بعد از انقلاب همان نگاه قبل از انقلاب بود یا با استقرار نظام جمهوری اسلامی و مطالبات زمان مانند بحران سیاسی اول انقلاب تغییر کرد؟ یا جنگ هشت ساله؟

دیدگاه امام نسبت به حق تعیین سرنوشت مردم تغییر نکرده است، ایشان بعد از انقلاب تا پایان عمر پربرکتشان بارها و بارها و به صراحت در مناسبت های مختلف اعلام کردند که ما تابع رأی مردم هستیم و ملت ما از آنها پیروی خواهد کرد. به چی رای میده ائمه اطهار(ع) در عمل به این موضوع پایبند بودند و امام پس از تشکیل حکومت جمهوری اسلامی با رای مردم، از همان ابتدا و با وجود شرایط سخت و آشفته کشور، موضوع انتخابات را مطرح کردند. و انتخابات مختلفی برگزار کردیم.از انتخابات خبرگان قانون اساسی تا انتخابات مجلس شورای اسلامی و ریاست جمهوری و… انتخابات در کشور ما در دوران جنگ هشت ساله متوقف نشد، در حالی که بسیاری از مدعیان دموکراسی با اعلام وضعیت ویژه در شرایط جنگی، انتخابات برگزار نکردند.

آیا اعتماد امام به مردم فقط مسائل سیاسی بود؟

نه در این زمینه می توان به جنگ ایران و عراق اشاره کرد. در طول 200 سال گذشته در جریان تهاجمات مختلف خارجی به کشورمان، بخشهایی از ایران منزوی شد و حتی شیر نقشه ایران به شکل یک گربه مدرن درآمد. او به خاطر ملت و ایمانی که به آنها داشت، بدون اینکه یک وجب از خاک ایران را ترک کند، توانست کشور را از دست دشمن نجات دهد. در سال 67 بعد از اینکه متوجه شد شرایط کشور و نیازهای مردم و انعطاف مردم به گونه ای است که باید تصمیم دیگری به نفع مردم و ملت بگیرد، تمام مسئولیت ها را پذیرفت و امضا کرد. قطعنامه 598 لذا امام لفظاً و عملاً به تعیین حق تعیین سرنوشت اعتقاد مثبت دارند و دخالت در این امر به هر شکلی که باشد تضییع حقوق نمازگزاران است و این بیان در آخرین لحظات خود. زندگی هم تئوری است و هم عملی.

اگر امتیازی دارید بفرمایید

به نظر من وظیفه بزرگان انقلاب این است که در برابر شبهات و شبهاتی که در مورد شخصیت امام به وجود آمده به طور کامل و بی چون و چرا از جایگاه امام دفاع کرده و آن را بازخوانی کنند. علاوه بر این، اگر این کشور بخواهد راه خود را طی کند، چاره ای جز در نظر گرفتن حق تعیین سرنوشت در همه مردم و در همه زمینه ها ندارد.

انتهای پیام/




این را برای صفحه اول پیشنهاد دهید.